Án lệ đóng vai trò quan trọng trong một hệ thống pháp luật qua việc giải quyết, lập luận của các Thẩm phán trong quá trình xét xử. Hệ thống án lệ ở Việt Nam hiện nay gồm các án lệ ở nhiều lĩnh vực khác nhau từ dân sự đến hình sự. Hãy cùng tìm hiểu về án lệ về tranh chấp thừa kế qua bài viết bên dưới nhé.
1. Án lệ là gì?
Theo Điều 1 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP định nghĩa: “Án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố là án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.”
Để lựa chọn một án lệ vừa đảm bảo tính fv88 nhà cái cao, vừa đảm bảo phù hợp với thực tiễn xã hội đòi hỏi quy trình và tiêu chí tuyển chọn vô cùng chặt chẽ. Đây là một trong những cơ sở để các Thẩm phán ra quyết định đối với một vụ án có tình tiết tương tự với án lệ. Điều 2 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP quy định về tiêu chí lựa chọn án lệ như sau:
- Có giá trị làm rõ quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau, phân tích, giải thích các vấn đề, sự kiện fv88 nhà cái và chỉ ra nguyên tắc, đường lối xử lý, quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể hoặc thể hiện lẽ công bằng đối với những vấn đề chưa có điều luật quy định cụ thể;
- Có tính chuẩn mực;
- Có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.
Xem thêm: Trình tự thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại đây
2. Tổng hợp án lệ về tranh chấp thừa kế
Hệ thống pháp luật của Việt Nam hiện nay có tổng cộng 72 án lệ trải dài trong nhiều lĩnh vực khác nhau, đối với các án lệ có liên quan đến thừa kế thì hiện có 7 án lệ và trong đó có hai án lệ liên quan đến tranh chấp thừa kế gồm:
- Án lệ số 05/2016/AL về vụ án tranh chấp di sản thừa kế;
- Án lệ số 06/2016/AL về vụ án tranh chấp thừa kế;
Bên cạnh đó, năm án lệ còn lại liên quan đến thừa kế là:
- Án lệ số 16/2017/AL về công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là di sản thừa kế do một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng;
- Án lệ số 24/2018/AL về di sản thừa kế chuyển thành tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của cá nhân;
- Án lệ số 26/2018/AL về xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu và thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là bất động sản;
- Án lệ số 68/2023 về quyền nhận di sản bằng hiện vật là nhà ở của người thừa kế là người Việt Nam định cư ở nước ngoài;
- Án lệ số 72/2024/AL về xác định di sản thừa kế là quyền sử dụng đất trong trường hợp di chúc không thể hiện diện tích đất cụ thể.
3. Nội dung của án lệ
Đối với phần nội dung chi tiết của cả hai bản án lệ, có thể truy cập trang web Công bố bản án của Tòa án nhân dân tối cao: để biết thêm chi tiết. Ở phần này, chúng tôi chỉ ghi nhận nội dung của phần án lệ.
3.1 Án lệ số 05/2016/AL về vụ án tranh chấp di sản thừa kế
Nguồn của án lệ:
Quyết định giám đốc thẩm số 39/2014/DS-GĐT ngày 09-10-2014 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tranh chấp di sản thừa kế” tại Thành phố Hồ Chí Minh giữa nguyên đơn là bà Nguyễn Thị Thưởng, bà Nguyễn Thị Xuân với bị đơn là ông Nguyễn Chí Trải (Cesar Trai Nguyen), chị Nguyễn Thị Thúy Phượng, bà Nguyễn Thị Bích Đào; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Nguyễn Thị Xê, Nguyễn Chí Đạt (Danforth Chi Nguyen), Nguyễn Thuần Lý, Nguyễn Thị Trinh, Nguyễn Chí Đức, Nguyễn Thị Thúy Loan, Phạm Thị Liên, Phạm Thị Vui, Trần Đức Thuận, Trần Thành Khang
Nội dung án lệ:
“Cụ Hưng chết năm 1978, theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình năm 1959 thì ông Trải được hưởng 1/7 kỷ phần thừa kế của cụ Hưng. Phần tài sản ông Trải được hưởng của cụ Hưng là tài sản chung của vợ chồng ông Trải, bà Tư. Bà Tư chết năm 1980, các thừa kế của bà Tư gồm ông Trải và 03 người con của ông Trải, bà Tư trong đó có chị Phượng.
Tuy chị Phượng không phải thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Hưng, cụ Ngự, nhưng là cháu nội của hai cụ và có nhiều công sức quản lý, đã chi tiền sửa chữa nhà nhưng trong quá trình giải quyết vụ án, chị Phượng không yêu cầu xem xét công sức vì chị Phượng cho rằng vụ án đã hết thời hiệu chia thừa kế, không đồng ý trả nhà đất cho các thừa kế. Như vậy, yêu cầu của chị Phượng đề nghị xác định quyền lợi là lớn hơn yêu cầu xem xét về công sức, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm chưa xem xét công sức cho chị Phượng là giải quyết chưa triệt để yêu cầu của đương sự.”
3.2 Án lệ số 06/2016/AL về vụ án tranh chấp thừa kế
Nguồn của án lệ:
Quyết định giám đốc thẩm số 100/2013/GĐT-DS ngày 12-8-2013 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tranh chấp thừa kế” tại Hà Nội, giữa nguyên đơn là ông Vũ Đình Hưng với bị đơn là bà Vũ Thị Tiến (tức Hiền), bà Vũ Thị Hậu; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm các ông, bà Vũ Đình Đường, Vũ Thị Cẩm, Vũ Thị Thảo, Nguyễn Thị Kim Oanh, Hà Thùy Linh.
Nội dung án lệ:
“Lẽ ra, Tòa án cấp sơ thẩm phải thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp theo quy định, thu thập chứng cứ đối với ông Đường, bà Thảo để làm rõ thời điểm những người này chết và nếu hai người chết này còn có người thừa kế thì hỏi họ về quan điểm giải quyết vụ án. Tùy từng trường hợp căn cứ chứng cứ mới để giải quyết vụ án theo quy định. Nếu không thu thập được chứng cứ gì hơn thì vẫn phải giải quyết yêu cầu của ông Hưng để được hưởng thừa kế theo pháp luật, phần thừa kế của ông Đường bà Thảo sẽ tạm giao cho những người đang sống trong nước quản lý để sau này người thừa kế của họ có quyền hưởng theo pháp luật, như vậy mới giải quyết dứt điểm vụ án. Đối với những người đang sống tại phần nhà bà Tiến bán thì nghĩa vụ cung cấp tên tuổi của họ là của bà Tiến. Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu ông Hưng cung cấp tên tuổi của những người này là không đúng đối tượng. Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng ông Hưng không cung cấp được tên, địa chỉ của con ông Đường, bà Thảo, người mua nhà của bà Oanh để đình chỉ giải quyết vụ án là không đúng. Tòa án cấp phúc thẩm lẽ ra phải hủy quyết định sơ thẩm để giao giải quyết lại nhưng lại giữ nguyên quyết định sơ thẩm là không đúng.”
4. Vai trò của án lệ
Trong hệ thống pháp luật, án lệ giữ vai trò vô cùng quan trọng cả về mặt fv88 nhà cái và về mặt thực tiễn. Ở Việt Nam, mặc dù án lệ giữ vai trò không quá nổi bật do chúng ta theo hệ thống pháp luật Xã hội chủ nghĩa, nhưng với việc phát triển các án lệ làm cơ sở trong việc giải quyết một số vụ án có tính chất tương tự đã giúp cho việc xét xử được minh bạch và rõ ràng hơn. Án lệ có những vai trò sau đây:
- Tính thống nhất áp dụng pháp luật: đảm bảo các vụ việc tương tự được giải quyết một cách công bằng và thống nhất.
- Phát triển pháp luật: đóng vai trò trong việc tạo ra những nguyên tắc fv88 nhà cái mới.
- Tăng tính fv88 nhà cái: việc áp dụng các án lệ sẽ giúp các quyết định chặt chẽ và phù hợp với thực tiễn.
- Cơ sở trong việc ra quyết định của thẩm phán: với vụ việc có tính chất tương tự thì Thẩm phán sẽ có sự hỗ trợ, dễ dàng hơn trong việc ra quyết định.
- Tạo cơ sở cho các bên tham gia tố tụng: các bên tham gia tố tụng dự đoán được kết quả của vụ án nếu sự việc của mình có tính chất tương tự, từ đó tìm ra những lập luận phù hợp….
Xem thêm: Những người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc tại đây
5. Câu hỏi thường gặp
Việt Nam hiện có bao nhiêu án lệ?
Tính đến năm 2024 thì Việt Nam hiện có 72 án lệ đã được công bố.
Thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ của người thừa kế?
Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.
Tranh chấp thừa kế gồm những tranh chấp nào?
Tranh chấp về thừa kế có rất nhiều tranh chấp khác nhau, những tranh chấp thường gặp có thể kể đến là tranh chấp về phân chia di sản, tranh chấp về quyền hưởng di sản giữa những người thừa kế, tranh chấp về bất động sản theo di chúc, tranh chấp giữa người thừa kế theo luật với người thừa kế theo di chúc,….
Tổ chức có được hưởng di sản thừa kế không?
Tổ chức chỉ được hưởng di sản thừa kế trong trường hợp thừa kế theo di chúc, còn thừa kế theo pháp luật không áp dụng đối với tổ chức.
Hy vọng bài viết trên của đã cung cấp đến quý độc giả những thông tin cần thiết về án lệ về tranh chấp thừa kế. Mọi thông tin thắc mắc, fv88 tài xỉu có thể liên hệ fv888 để biết thêm chi tiết.
Để lại một bình luận