Đóng nhờ bảo hiểm để hưởng thai sản là vấn đề được nhiều người lao động quan tâm khi muốn đảm bảo quyền lợi thai sản mà không trực tiếp tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Cùng ACC Cần Thơ, chúng ta sẽ làm rõ vấn đề này.
1. Đóng nhờ bảo hiểm để hưởng thai sản có được không?
Đóng nhờ bảo hiểm để hưởng thai sản là một hành vi không được pháp luật công nhận, nhưng vẫn tồn tại trong thực tế. Phần này sẽ làm rõ tính hợp pháp và các quy định liên quan.
Theo Điều 2, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động bắt buộc tham gia BHXH bao gồm những người làm việc theo hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, hợp đồng không xác định thời hạn, hoặc làm việc tại các cơ quan, tổ chức theo quy định. Việc đóng BHXH phải dựa trên hợp đồng lao động thực tế giữa người lao động và người sử dụng lao động. Hành vi đóng nhờ, tức nhờ một cá nhân hoặc tổ chức khác đóng BHXH thay trong khi không có quan hệ lao động thực tế, được xem là hành vi gian lận nhằm hưởng quyền lợi thai sản, vi phạm nguyên tắc đóng – hưởng của BHXH.
Điều 17, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nghiêm cấm các hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ để hưởng chế độ BHXH, bao gồm việc lập hợp đồng lao động khống hoặc nhờ người khác đóng BHXH. Nếu bị phát hiện, người lao động không chỉ bị từ chối chi trả chế độ thai sản mà còn phải hoàn trả số tiền đã nhận, kèm theo lãi suất theo quy định. Ngoài ra, người sử dụng lao động hoặc cá nhân hỗ trợ đóng nhờ có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, với mức phạt từ 12-20 triệu đồng đối với cá nhân và 60-75 triệu đồng đối với tổ chức.
Theo Điều 31, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, để được hưởng chế độ thai sản, người lao động cần đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi. Quy định này yêu cầu thời gian đóng BHXH phải gắn liền với quá trình lao động thực tế. Việc đóng nhờ thường không đáp ứng được điều kiện này, vì cơ quan BHXH sẽ kiểm tra hợp đồng lao động, bảng lương, và các chứng từ liên quan để xác minh tính hợp pháp của việc đóng BHXH.
Tuy nhiên, trong thực tế, một số cá nhân vẫn tìm cách đóng nhờ thông qua các công ty dịch vụ hoặc người quen để đủ thời gian tham gia BHXH. Theo thông tin từ luatminhkhue.vn, hành vi này thường được thực hiện bằng cách ký hợp đồng lao động giả với một doanh nghiệp, sau đó doanh nghiệp đóng BHXH thay. Tuy nhiên, nếu cơ quan BHXH phát hiện hợp đồng lao động không có thực tế làm việc (ví dụ, không có bảng lương, không có dấu hiệu giao dịch thực), quyền lợi thai sản sẽ bị từ chối, và cả người lao động lẫn doanh nghiệp có thể đối mặt với các hình phạt pháp lý.
2. Điều kiện hợp pháp để hưởng chế độ thai sản
Để hưởng chế độ thai sản một cách hợp pháp, người lao động cần đáp ứng các điều kiện cụ thể theo quy định pháp luật.
Theo Khoản 2, Điều 31, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nữ sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi phải đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh hoặc nhận con nuôi. Điều kiện này áp dụng cho cả lao động nữ nghỉ việc trước khi sinh, miễn là đã đóng đủ thời gian quy định. Trường hợp lao động nữ nghỉ dưỡng thai theo chỉ định y tế, họ cần đóng BHXH từ đủ 12 tháng trở lên và ít nhất 3 tháng trong 12 tháng trước khi sinh.
Điều 31, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bổ sung quyền lợi thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện. Theo đó, người lao động tự nguyện đóng BHXH từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh sẽ được nhận trợ cấp 2 triệu đồng cho mỗi con. Quy định này mở rộng đối tượng thụ hưởng, nhưng vẫn yêu cầu đóng BHXH dựa trên thu nhập thực tế, không chấp nhận việc đóng nhờ qua các hình thức gian lận.
Đối với lao động nam có vợ sinh con, Khoản 3, Điều 31, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định họ được nghỉ từ 5 ngày (sinh thường) đến 7 ngày (sinh mổ hoặc sinh đôi trở lên), với điều kiện đang tham gia BHXH. Mức hưởng được tính dựa trên mức lương bình quân 6 tháng trước khi nghỉ, cộng với trợ cấp một lần bằng 2 lần mức lương cơ sở (4,68 triệu đồng/con từ 1/7/2024 theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP). Việc đóng nhờ BHXH không đảm bảo quyền lợi này, vì cơ quan BHXH sẽ yêu cầu xác minh hợp đồng lao động và bảng lương thực tế.
Theo Công văn 3435/BHXH-CSXH năm 2020, cơ quan BHXH có quyền kiểm tra tính trung thực của hồ sơ hưởng chế độ thai sản, bao gồm hợp đồng lao động, bảng lương, và các chứng từ liên quan. Nếu phát hiện dấu hiệu đóng nhờ hoặc gian lận, người lao động sẽ bị từ chối chi trả và có thể bị truy thu toàn bộ số tiền đã nhận. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham gia BHXH đúng quy định, thay vì tìm cách lách luật.
Xem thêm: Đóng bảo hiểm ngắt quãng có được hưởng thai sản không?
3. Rủi ro khi đóng nhờ bảo hiểm để hưởng thai sản
Hành vi đóng nhờ BHXH tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và tài chính, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động.
Một trong những rủi ro lớn nhất là bị từ chối chi trả chế độ thai sản. Theo Điều 138, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cơ quan BHXH có quyền thanh tra, kiểm tra các hồ sơ hưởng chế độ. Nếu phát hiện hợp đồng lao động giả hoặc không có thực tế làm việc, toàn bộ quyền lợi thai sản sẽ bị hủy bỏ. Ví dụ, nếu một người nhờ công ty đóng BHXH nhưng không thực sự làm việc, cơ quan BHXH có thể yêu cầu cung cấp bảng chấm công, phiếu lương, hoặc biên bản làm việc để xác minh, dẫn đến việc từ chối chi trả.
Người lao động tham gia đóng nhờ còn có nguy cơ bị xử phạt hành chính. Theo Khoản 4, Điều 38, Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi gian lận BHXH có thể bị phạt từ 12-20 triệu đồng đối với cá nhân và 60-75 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, nếu đã nhận được tiền trợ cấp, người lao động phải hoàn trả kèm lãi suất, gây thiệt hại tài chính đáng kể. Trường hợp nghiêm trọng, hành vi này có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 216, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về tội gian lận BHXH.
Việc đóng nhờ BHXH còn làm tăng nguy cơ mất quyền lợi lâu dài. Theo luatduonggia.vn, nếu hợp đồng lao động giả bị phát hiện, các khoản đóng BHXH có thể bị hủy bỏ, dẫn đến việc người lao động mất đi thời gian tham gia BHXH để tính chế độ hưu trí hoặc các quyền lợi khác trong tương lai. Điều này đặc biệt bất lợi cho những người lao động nữ dự định tham gia BHXH lâu dài để đảm bảo an sinh xã hội.
>>> Xem thêm tại: Hướng dẫn cách tra cứu tiền bảo hiểm thai sản
Xem thêm: Các gói bảo hiểm thai sản phổ biến hiện nay
4. Quy trình đóng BHXH đúng cách để hưởng chế độ thai sản
Để đảm bảo quyền lợi thai sản hợp pháp, người lao động cần tham gia BHXH theo đúng quy định pháp luật.
Bước 1: Ký hợp đồng lao động hợp pháp
Theo Điều 15, Bộ luật Lao động 2019, người lao động cần ký hợp đồng lao động với người sử dụng lao động, trong đó nêu rõ mức lương, thời gian làm việc, và các điều kiện BHXH. Hợp đồng này phải được thực hiện thực tế, với bảng lương, chấm công, và các giao dịch tài chính minh bạch. Người lao động nên chọn doanh nghiệp uy tín, có đăng ký fv888 hợp pháp, để tránh rủi ro liên quan đến hợp đồng giả.
Bước 2: Đăng ký tham gia BHXH
Theo Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017, người sử dụng lao động có trách nhiệm đăng ký BHXH cho người lao động trong vòng 30 ngày kể từ khi ký hợp đồng. Mức đóng BHXH hiện nay là 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, do người sử dụng lao động chi trả, cộng với 17% từ người lao động (tổng cộng 20% lương tháng). Người lao động cần kiểm tra thường xuyên sổ BHXH để đảm bảo doanh nghiệp nộp đúng và đủ.
Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ hưởng chế độ thai sản
Khi đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, người lao động cần chuẩn bị hồ sơ theo Quyết định 1666/QĐ-BHXH năm 2019, bao gồm giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh (bản sao chứng thực), mẫu đơn đề nghị hưởng chế độ (01B-HSB), và giấy xác nhận của cơ sở y tế (nếu sinh mổ hoặc có biến chứng). Hồ sơ được nộp cho người sử dụng lao động trong vòng 45 ngày kể từ khi quay lại làm việc sau sinh.
Bước 4: Nộp hồ sơ và nhận trợ cấp
Người sử dụng lao động nộp hồ sơ lên cơ quan BHXH trong vòng 10 ngày. Theo Điều 18, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cơ quan BHXH sẽ giải quyết trong 5 ngày làm việc và chi trả trợ cấp qua tài khoản ngân hàng hoặc qua người sử dụng lao động. Mức trợ cấp bao gồm tiền lương bình quân 6 tháng x số tháng nghỉ (tối đa 6 tháng) và trợ cấp một lần 4,68 triệu đồng/con (tính theo mức lương cơ sở từ 1/7/2024).
5. Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là các câu hỏi thường gặp về đóng nhờ bảo hiểm để hưởng thai sản, giúp người lao động hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Đóng nhờ BHXH có bị phát hiện không?
Có, theo Điều 138, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cơ quan BHXH có quyền thanh tra hồ sơ hưởng chế độ. Nếu phát hiện hợp đồng lao động giả hoặc không có thực tế làm việc (qua kiểm tra bảng lương, chấm công), quyền lợi thai sản sẽ bị từ chối. Người lao động còn có thể bị truy thu tiền đã nhận và bị phạt hành chính từ 12-20 triệu đồng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Đóng nhờ BHXH bao nhiêu tháng thì được hưởng chế độ thai sản?
Theo Điều 31, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động cần đóng BHXH từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận con nuôi. Tuy nhiên, nếu đóng nhờ thông qua hợp đồng giả, quyền lợi sẽ không được công nhận do vi phạm quy định về quan hệ lao động thực tế. Người lao động nên tham gia BHXH hợp pháp để tránh rủi ro.
Nếu bị từ chối chế độ thai sản do đóng nhờ, có thể khiếu nại không?
Theo Điều 119, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động có quyền khiếu nại quyết định từ chối của cơ quan BHXH. Tuy nhiên, nếu đóng nhờ BHXH bị xác định là gian lận, khả năng khiếu nại thành công rất thấp. Người lao động nên chuẩn bị hồ sơ minh bạch, hợp pháp ngay từ đầu để đảm bảo quyền lợi.
Có cách nào hợp pháp để đóng BHXH khi không đi làm không?
Theo Điều 94, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, từ 1/7/2025, người lao động có thể tham gia BHXH tự nguyện để hưởng trợ cấp thai sản (2 triệu đồng/con). Đây là cách hợp pháp, không cần hợp đồng lao động, nhưng yêu cầu đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh. Người lao động nên liên hệ cơ quan BHXH để được hướng dẫn chi tiết.
Đóng nhờ BHXH có ảnh hưởng đến quyền lợi hưu trí không?
Có, nếu đóng nhờ bị phát hiện và bị hủy thời gian tham gia, người lao động sẽ mất đi thời gian đóng BHXH để tính chế độ hưu trí. Người lao động nên tham gia BHXH hợp pháp để đảm bảo quyền lợi toàn diện.
Đóng nhờ bảo hiểm để hưởng thai sản là hành vi không được pháp luật công nhận và tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ việc bị từ chối chi trả đến xử phạt hành chính hoặc truy thu tiền. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ các thủ tục BHXH, hãy liên hệ ACC Cần Thơ qua website hoặc hotline để nhận giải đáp nhanh chóng và chính xác.
Để lại một bình luận