Học việc có phải đóng BHXH là một trong những thắc mắc phổ biến của nhiều bạn trẻ và doanh nghiệp khi bước vào thị trường lao động, đặc biệt trong bối cảnh các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội ngày càng được siết chặt để bảo vệ quyền lợi người lao động. Việc hiểu rõ vấn đề này không chỉ giúp tránh các sai sót trong quản lý nhân sự mà còn đảm bảo tuân thủ pháp luật, tránh các rủi ro phạt hành chính. Cùng ACC Cần Thơ khám phá nhé!
1. Lao động học việc có phải đóng BHXH không?
Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người học nghề chỉ tham gia đào tạo, không trực tiếp tham gia lao động và không có lương thì không thuộc đối tượng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 2. Điều này có nghĩa là trong giai đoạn học việc thuần túy, nơi người học chủ yếu tập trung vào việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng nghề
Thực tế, hợp đồng học việc được ký kết nhằm mục đích đào tạo, không phải để thực hiện công việc sản xuất fv888 trực tiếp, do đó không phát sinh nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc từ cả hai phía. Tuy nhiên, nếu trong quá trình học việc, người học được giao các nhiệm vụ cụ thể có tính chất lao động và nhận lương, tình hình có thể thay đổi, đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét kỹ lưỡng để tránh vi phạm.
>> Đọc thêm: Dịch vụ làm bảo hiểm xã hội hiệu quả tại Cần Thơ
2. Đặc điểm của hợp đồng học việc và lý do không bắt buộc đóng BHXH
Hợp đồng học việc được quy định rõ ràng trong pháp luật lao động, tập trung vào việc cung cấp kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp cho người học mà không coi họ là lao động chính thức. Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, người lao động làm việc theo hợp đồng học việc không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, theo khoản 5 Điều 21.
Lý do chính là hợp đồng này không được xem là hợp đồng lao động, mà chủ yếu mang tính chất đào tạo, với thời hạn thường từ 3 tháng đến 2 năm tùy theo ngành nghề. Trong thời gian này, người học việc có thể nhận trợ cấp học việc thay vì lương đầy đủ, và doanh nghiệp không phải khấu trừ các khoản đóng góp BHXH từ khoản trợ cấp đó.
Học việc có phải đóng BHXH thường được đặt ra vì nhiều doanh nghiệp lo ngại về chi phí, nhưng pháp luật đã loại trừ trường hợp này để khuyến khích đào tạo nguồn nhân lực trẻ. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người học việc hoàn toàn không được bảo vệ; họ vẫn có quyền được hướng dẫn an toàn lao động và bồi thường nếu gặp tai nạn trong quá trình thực hành.
Xem thêm: Báo tăng BHXH cho người nước ngoài như thế nào?
3. Các trường hợp ngoại lệ mà người học việc có thể phải đóng BHXH
Mặc dù quy định chung là không bắt buộc, nhưng có những tình huống cụ thể khiến học việc có phải đóng BHXH trở thành bắt buộc. Cụ thể, nếu trong thời gian học việc, người sử dụng lao động và người học thỏa thuận bổ sung nội dung công việc có trả lương, đồng thời người học phải chịu sự quản lý, giám sát như một nhân viên chính thức, thì hợp đồng có thể được coi là có yếu tố lao động, dẫn đến nghĩa vụ tham gia BHXH theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Nghị định 158/2025/NĐ-CP tại khoản 5 Điều 21 cũng nhấn mạnh rằng, hợp đồng học việc không bắt buộc đóng BHXH trừ khi nó vượt quá phạm vi đào tạo thuần túy. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc phân biệt, dẫn đến kiểm tra từ cơ quan BHXH có thể phát hiện sai sót. Để tránh rủi ro, doanh nghiệp nên ghi rõ nội dung hợp đồng, chỉ định rõ phần đào tạo và phần lao động nếu có, đồng thời tư vấn pháp lý kịp thời.
Xem thêm: Tìm hiểu những lợi ích khi đóng BHXH
4. Quy trình tham gia BHXH sau khi kết thúc thời gian học việc
Sau khi hoàn thành giai đoạn học việc, nếu người lao động ký hợp đồng lao động có thời hạn từ một tháng trở lên, họ bắt buộc phải tham gia BHXH theo quy định pháp luật. Quy trình này được thực hiện một cách rõ ràng để đảm bảo chuyển tiếp suôn sẻ từ đào tạo sang lao động chính thức.
Bước 1: Ký kết hợp đồng lao động
Doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận ký hợp đồng lao động với thời hạn từ một tháng trở lên, trong đó ghi rõ mức lương, công việc và các quyền lợi liên quan. Hợp đồng này phải tuân thủ Bộ luật Lao động, và doanh nghiệp cần thông báo cho người lao động về nghĩa vụ tham gia BHXH ngay từ thời điểm ký.
Bước 2: Đăng ký tham gia BHXH
Trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đăng ký BHXH tại cơ quan Bảo hiểm xã hội quận/huyện nơi đặt trụ sở. Hồ sơ bao gồm: tờ khai tham gia BHXH, bản sao hợp đồng lao động, và các giấy tờ cá nhân của người lao động như CMND/CCCD. Cơ quan BHXH sẽ cấp mã số BHXH cho người lao động, đánh dấu sự tham gia chính thức.
Bước 3: Đóng và báo cáo BHXH hàng tháng
Doanh nghiệp khấu trừ 8% lương từ người lao động và đóng thêm 21,5% từ quỹ của mình, tổng cộng 29,5% mức lương đóng BHXH. Mỗi tháng, doanh nghiệp phải nộp báo cáo tình hình sử dụng lao động và đóng BHXH qua hệ thống điện tử. Nếu chậm trễ, có thể bị phạt từ 12-15% số tiền chậm đóng.
Bước 4: Theo dõi và điều chỉnh
Người lao động có thể kiểm tra sổ BHXH điện tử trên cổng thông tin BHXH Việt Nam để theo dõi đóng góp. Nếu có thay đổi hợp đồng, doanh nghiệp phải cập nhật kịp thời. Việc tuân thủ quy trình giúp tránh các vấn đề pháp lý, đặc biệt khi chuyển từ học việc sang lao động chính thức.
5. Câu hỏi thường gặp
Học việc có phải đóng BHXH nếu nhận trợ cấp không?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nếu trợ cấp học việc chỉ mang tính chất hỗ trợ đào tạo và không phải lương cho lao động, thì không bắt buộc đóng BHXH. Tuy nhiên, nếu trợ cấp được tính như thu nhập từ công việc cụ thể, doanh nghiệp cần đánh giá xem có yếu tố lao động không để quyết định tham gia.
Sau học việc, thời gian học có được tính vào BHXH không?
Thời gian học việc thuần túy không được tính vào thời gian đóng BHXH bắt buộc, theo quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Chỉ khi ký hợp đồng lao động sau đó, thời gian đóng mới bắt đầu tích lũy. Người lao động nên lưu giữ hợp đồng học việc để chứng minh kinh nghiệm nếu cần.
Doanh nghiệp có bị phạt nếu không đóng BHXH cho học việc?
Nếu hợp đồng học việc đúng quy định và không có yếu tố lao động, doanh nghiệp không bị phạt vì không đóng BHXH, theo khoản 5 Điều 21 Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Nhưng nếu cơ quan BHXH kiểm tra và xác định có lao động trá hình, có thể bị phạt từ 5-10% tổng số tiền phải đóng.
Học việc có phải đóng BHXH là vấn đề cần được làm rõ để cả doanh nghiệp và người lao động tránh những hiểu lầm không đáng có, đảm bảo tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả. Nếu bạn đang băn khoăn về trường hợp cụ thể của mình, hãy liên hệ ACC Cần Thơ ngay hôm nay để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ pháp lý kịp thời, mang lại sự an tâm cho hành trình nghề nghiệp của bạn.
Để lại một bình luận