Trong lĩnh vực bảo hiểm, việc xác định giá trị tài sản khi tham gia hợp đồng là yếu tố quan trọng để đảm bảo quyền lợi của người mua bảo hiểm. Bảo hiểm tài sản trên giá trị là một khái niệm đặc biệt, thường gây nhiều thắc mắc cho những ai mới tiếp cận lĩnh vực này. Hãy cùng tham khảo bài viết này!
1. Khái niệm hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị
Hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị là loại hợp đồng mà số tiền bảo hiểm được các bên thỏa thuận cao hơn giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm ký kết hoặc khi xảy ra sự cố. Theo Điều 13 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022 (số 06/2022/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2023), các bên có quyền tự do thỏa thuận số tiền bảo hiểm, nhưng nếu số tiền này vượt quá giá trị thực tế, hợp đồng được xem là bảo hiểm trên giá trị. Chẳng hạn, một căn nhà trị giá 2,5 tỷ đồng nhưng được bảo hiểm với số tiền 4 tỷ đồng thì thuộc trường hợp này.
Loại hợp đồng này thường xuất hiện khi người mua bảo hiểm định giá tài sản cao hơn thực tế, có thể do nhầm lẫn, thiếu thông tin hoặc cố ý nhằm mục đích trục lợi bảo hiểm. Tuy nhiên, theo Khoản 2 Điều 17 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, khi xảy ra tổn thất, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ bồi thường tối đa bằng giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm sự cố, bất kể số tiền bảo hiểm trong hợp đồng cao hơn. Điều này nhằm đảm bảo nguyên tắc không trục lợi từ bảo hiểm, một nguyên tắc cơ bản trong luật bảo hiểm Việt Nam.
Phạm vi áp dụng của hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị thường bao gồm các loại tài sản như bất động sản (nhà ở, nhà xưởng), phương tiện giao thông (ô tô, tàu thủy), máy móc thiết bị hoặc tài sản đặc biệt như tranh nghệ thuật, đồ cổ. Theo Điều 14 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, các bên có thể thỏa thuận về phạm vi rủi ro được bảo hiểm như cháy nổ, thiên tai (bão, lũ), trộm cắp, nhưng doanh nghiệp bảo hiểm có quyền thẩm định giá trị thực tế trước khi chi trả bồi thường. Do đó, việc định giá chính xác tài sản đóng vai trò quan trọng để tránh những tranh chấp không đáng có.
Khái niệm hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị không chỉ phản ánh sự khác biệt giữa số tiền bảo hiểm và giá trị thực tế mà còn là yếu tố cần hiểu rõ để tránh những kỳ vọng sai lầm về quyền lợi khi tham gia bảo hiểm.
2. Hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị là gì?
Một đặc điểm chính là số tiền bảo hiểm luôn vượt quá giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm ký kết hoặc khi xảy ra tổn thất, nhưng số tiền bồi thường không bao giờ vượt quá giá trị thực tế. Ví dụ, nếu một chiếc máy xúc trị giá 1,8 tỷ đồng được bảo hiểm với số tiền 2,5 tỷ đồng, khi máy bị hỏng hoàn toàn do sự cố kỹ thuật, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ chi trả tối đa 1,8 tỷ đồng theo giá trị thực tế. Điều này được quy định tại Khoản 2 Điều 17 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, nhằm ngăn chặn việc lợi dụng bảo hiểm để thu lợi bất chính.
Đặc điểm tiếp theo là mức phí bảo hiểm thường cao hơn so với hợp đồng bảo hiểm đúng giá trị, bởi phí được tính dựa trên số tiền bảo hiểm đã thỏa thuận theo Nghị định số 67/2023/NĐ-CP. Điều này có nghĩa là người mua bảo hiểm phải trả chi phí lớn hơn mà không nhận được lợi ích tương ứng, vì bồi thường bị giới hạn bởi giá trị thực tế của tài sản. Đây là một sự đánh đổi cần cân nhắc kỹ, đặc biệt với những tài sản có giá trị lớn hoặc biến động theo thời gian.
Hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị vẫn phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành, bao gồm việc xác định rõ phạm vi rủi ro được bảo hiểm như cháy nổ, thiên tai, trộm cắp hoặc hư hỏng do lỗi vận hành. Theo Điều 14 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền yêu cầu thẩm định giá trị tài sản khi ký hợp đồng hoặc giải quyết bồi thường để xác minh giá trị thực tế, đặc biệt nếu nghi ngờ có hành vi định giá sai lệch. Điều này đòi hỏi người mua bảo hiểm phải minh bạch trong việc cung cấp thông tin để tránh rủi ro bị từ chối bồi thường.
Các đặc điểm của hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị cho thấy đây là một loại hợp đồng tiềm ẩn rủi ro về chi phí và quyền lợi, đòi hỏi sự cẩn trọng và minh bạch từ cả hai bên khi tham gia.
>>>>Xem thêm về Ví dụ về quyền sử dụng tài sản
3. Hậu quả và cách khắc phục khi tham gia hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị
Hậu quả nghiêm trọng nhất là người mua bảo hiểm phải trả mức phí bảo hiểm cao hơn đáng kể so với giá trị thực tế của tài sản, nhưng không nhận được lợi ích tương xứng vì số tiền bồi thường bị giới hạn. Chẳng hạn, một nhà xưởng trị giá 6 tỷ đồng được bảo hiểm với số tiền 8 tỷ đồng, người mua sẽ trả phí bảo hiểm cao hơn dựa trên 8 tỷ đồng, nhưng nếu nhà xưởng bị cháy gây thiệt hại toàn bộ, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ chi trả tối đa 6 tỷ đồng theo giá trị thực tế. Điều này được quy định tại Khoản 2 Điều 17 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, khiến việc bảo hiểm trên giá trị trở thành một lựa chọn không kinh tế.
Một hệ quả khác là hợp đồng bảo hiểm trên giá trị có thể dẫn đến tranh chấp giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm khi giải quyết bồi thường, đặc biệt nếu hai bên không thống nhất được về giá trị thực tế của tài sản. Theo Điều 18 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền yêu cầu thẩm định giá trị tài sản trước khi chi trả, và nếu phát hiện bảo hiểm trên giá trị, họ có thể từ chối bồi thường vượt quá giá trị thực tế, gây ra mâu thuẫn fv88 nhà cái. Điều này thường xảy ra khi tài sản có giá trị biến động hoặc khó xác định như đồ cổ, tác phẩm nghệ thuật.
Để khắc phục tình trạng này, người mua bảo hiểm nên định giá tài sản chính xác trước khi ký hợp đồng, có thể thuê các đơn vị thẩm định độc lập để xác định giá trị thực tế, tránh tình trạng bảo hiểm trên giá trị không chủ ý. Ngoài ra, các bên có thể thỏa thuận điều chỉnh số tiền bảo hiểm định kỳ theo giá trị thị trường hoặc biến động kinh tế, theo Điều 14 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, hoặc chọn mức bảo hiểm phù hợp ngay từ đầu để tránh lãng phí chi phí. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo hợp đồng phản ánh đúng giá trị tài sản, tối ưu hóa quyền lợi và giảm thiểu tranh chấp.
Hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị tuy có thể mang lại cảm giác an tâm ban đầu nhưng dễ dẫn đến lãng phí chi phí và tranh chấp, và việc khắc phục đòi hỏi sự chủ động trong định giá cũng như điều chỉnh hợp đồng để bảo vệ tài sản một cách hiệu quả nhất.
>>>>Xem thêm về Tài sản gốc là gì?
4. Câu hỏi thường gặp
Bảo hiểm tài sản trên giá trị có hợp pháp không?
Có, theo Điều 14 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, các bên được tự do thỏa thuận số tiền bảo hiểm, nhưng bồi thường không vượt quá giá trị thực tế của tài sản.
Tại sao bồi thường không bằng số tiền bảo hiểm trong hợp đồng trên giá trị?
Vì theo Khoản 2 Điều 17 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ chi trả tối đa bằng giá trị thực tế tại thời điểm xảy ra sự cố, nhằm tránh trục lợi.
Làm sao tránh bảo hiểm tài sản trên giá trị?
Bạn nên định giá tài sản chính xác với sự hỗ trợ của đơn vị thẩm định độc lập và điều chỉnh số tiền bảo hiểm theo giá trị thực tế, theo Điều 14 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022.
Hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị là một loại hợp đồng đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm, nhưng cần được xem xét kỹ lưỡng vì ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và quyền lợi bồi thường của người tham gia. Từ khái niệm cơ bản, đặc điểm nổi bật đến hậu quả và giải pháp khắc phục, loại hợp đồng này yêu cầu sự hiểu biết rõ ràng để tránh những rủi ro tài chính không đáng có. Hãy đồng hành cùng để biết thêm nhiều thông tin chi tiết!
Để lại một bình luận