Sinh viên không đóng bảo hiểm y tế bị xử phạt như thế nào?

Hiện nay, nhiều bạn sinh viên vẫn băn khoăn liệu Bảo hiểm y tế (BHYT) là tự nguyện hay bắt buộc? Nếu sinh viên không đóng bảo hiểm y tế có bị nhà trường kỷ luật hay bị xử phạt hành chính không? Bài viết này ACC Cần Thơ sẽ làm rõ các quy định pháp lý mới nhất để bạn bảo vệ quyền lợi của chính mình.

1. Sinh viên có bắt buộc phải đóng Bảo hiểm y tế không?

Theo Luật Bảo hiểm y tế 2024, sinh viên đang theo học tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề thuộc nhóm đối tượng tham gia BHYT bắt buộc.

Cụ thể, sinh viên thuộc nhóm 4 – nhóm đối tượng do ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng, với mức hỗ trợ tối thiểu 30% theo quy định tại Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Điều này khẳng định rõ ràng rằng việc tham gia BHYT là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi sinh viên, nhằm đảm bảo quyền lợi chăm sóc sức khỏe cơ bản trong quá trình học tập.

Nhà trường có trách nhiệm tổ chức thu và nộp mức đóng BHYT cho cơ quan bảo hiểm xã hội, giúp sinh viên dễ dàng thực hiện nghĩa vụ này mà không phải lo lắng về thủ tục phức tạp. Việc không tham gia không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân mà còn có thể bị xem xét trong đánh giá rèn luyện tổng thể.

2. Sinh viên không đóng Bảo hiểm y tế có bị phạt không?

Về mặt pháp luật, theo các quy định hiện hành tại Luật Bảo hiểm y tế 2024 và Nghị định 371/2025/NĐ-CP, hiện tại chưa có chế tài xử phạt hành chính (phạt tiền) trực tiếp đối với cá nhân sinh viên không đóng BHYT. Thay vào đó, trách nhiệm chính thuộc về đơn vị giáo dục trong việc đảm bảo tỷ lệ tham gia BHYT đạt yêu cầu.

Tuy nhiên, về phía nhà trường, việc tham gia BHYT thường được đưa vào tiêu chí đánh giá điểm rèn luyện, xét điều kiện nhận học bổng hoặc khen thưởng. Một số trường có thể áp dụng biện pháp kỷ luật nội bộ như hạn chế đăng ký môn học hoặc xác nhận sinh viên nếu sinh viên cố tình không tham gia.

Do đó, sinh viên không đóng bảo hiểm y tế nên chủ động để tránh các hệ lụy gián tiếp này, đặc biệt khi BHYT là chính sách bắt buộc theo pháp luật.

3. Mức đóng và Quyền lợi BHYT Sinh viên mới nhất

Mức đóng BHYT cho sinh viên được tính bằng 4,5% mức lương cơ sở, theo quy định tại Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Hiện tại, với mức lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng , mức đóng hàng tháng là khoảng 105.300 đồng/sinh viên. Sinh viên có thể đóng theo kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng, hoặc một lần cho toàn bộ thời gian học.

Dưới đây là bảng so sánh chi phí khi có và không có BHYT (ví dụ minh họa cho một ca khám chữa bệnh thông thường):

Quyền lợi chính của sinh viên khi có BHYT bao gồm:

• Được chăm sóc sức khỏe ban đầu ngay tại y tế nhà trường.
• Hưởng 80% chi phí khám chữa bệnh khi đi đúng tuyến, theo Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế 2024.
• Được lựa chọn nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu thuận tiện nhất, với mức hưởng cao hơn nếu đúng tuyến (lên đến 100% cho một số trường hợp nội trú).

Lưu ý cho năm 2026: Theo lộ trình cải cách tiền lương và thay đổi mức lương cơ sở (nếu có), mức đóng BHYT sẽ biến động tương ứng. Sinh viên nên kiểm tra mức lương cơ sở mới nhất tại thời điểm hiện tại để tính toán chính xác.

>>> Xem thêm bài viết Mua BHYT tự nguyện ở nơi tạm trú được không? tại đây.

4. Những rủi ro khi sinh viên không tìm hiểu quy định Bảo hiểm y tế

Việc sinh viên không đóng bảo hiểm y tế có thể dẫn đến nhiều rủi ro nghiêm trọng. Đầu tiên, chi phí y tế đắt đỏ khi xảy ra tai nạn hoặc ốm đau bất ngờ, chẳng hạn như một ca nhập viện có thể tốn từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, mà sinh viên phải tự chi trả toàn bộ.

Thứ hai, không được hưởng các quyền lợi tầm soát bệnh lý định kỳ tại trường học, dẫn đến bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe như kiểm tra mắt, răng miệng hoặc tư vấn dinh dưỡng.

Cuối cùng, ảnh hưởng đến hồ sơ rèn luyện cá nhân, có thể làm giảm điểm đánh giá tổng thể, ảnh hưởng đến cơ hội nhận học bổng hoặc việc làm sau này. Những rủi ro này không chỉ về tài chính mà còn về sức khỏe lâu dài, đặc biệt trong môi trường học tập áp lực cao.

5. Hướng dẫn cách đóng BHYT Sinh viên nhanh chóng

Để tham gia BHYT một cách dễ dàng, sinh viên có thể thực hiện theo các cách sau:

Đóng trực tiếp tại trường: Liên hệ phòng Công tác sinh viên hoặc bộ phận kế toán vào đầu năm học. Nhà trường sẽ thu phí cùng học phí và chuyển danh sách đến cơ quan BHXH, theo quy định tại Nghị định 188/2025/NĐ-CP.

Đóng qua ứng dụng ngân hàng hoặc cổng dịch vụ công trực tuyến: Sử dụng ứng dụng VssID hoặc Cổng Dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gov.vn) để đăng ký và nộp phí. Quy trình này mất khoảng 5-7 ngày để nhận thẻ điện tử, giúp tiện lợi cho sinh viên bận rộn.

Nếu đã có thẻ BHYT từ hộ gia đình hoặc các nhóm khác, chỉ cần nộp bản sao cho nhà trường để xác nhận, tránh đóng trùng lặp.

6. Câu hỏi thường gặp

Sinh viên đã có thẻ BHYT hộ gia đình hoặc thẻ nghèo thì có phải đóng ở trường không?

Không. Nếu sinh viên đã có thẻ BHYT thuộc các nhóm khác (hộ nghèo, thân nhân quân đội, hộ gia đình…), chỉ cần nộp bản sao thẻ cho nhà trường để được xác nhận, theo quy định tại Luật Bảo hiểm y tế 2024.

Mua BHYT sinh viên có giá trị sử dụng trong bao lâu?

Thẻ thường có giá trị theo năm tài chính hoặc theo năm học (12 tháng), theo Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Sinh viên cần gia hạn kịp thời để tránh gián đoạn quyền lợi.

Quên đóng BHYT tại trường thì mua ở đâu?

Sinh viên nên liên hệ phòng Công tác sinh viên để đóng bổ sung hoặc tham gia theo hình thức hộ gia đình tại địa phương nơi cư trú, qua cơ quan BHXH địa phương.

Chính sách BHYT bắt buộc đối với sinh viên tại Việt Nam là một biện pháp quan trọng nhằm đảm bảo quyền lợi chăm sóc sức khỏe, giúp sinh viên yên tâm học tập và phát triển. Việc sinh viên không đóng bảo hiểm y tế có thể dẫn đến xử phạt hành chính, truy thu, và mất quyền lợi y tế, gây ra nhiều bất lợi về tài chính và sức khỏe.Nếu bạn cần hỗ trợ thêm về thủ tục hoặc tư vấn pháp lý, liên hệ ACC Cần Thơ ngay hôm nay để nhận giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp của bạn.